خانه / به قلم فارسی ها / ارتقای سطح سواد رسانه ای موثرترین راه برای کاهش آسیب های اجتماعی نوپدید

ارتقای سطح سواد رسانه ای موثرترین راه برای کاهش آسیب های اجتماعی نوپدید

وبلاگ”بهار نارنج،مرجع وبلاگی فرهنگیان فارس” نوشت:

معلم و دانش رسانه ای/قسمت دوم

ارتقای سطح سواد رسانه ای موثرترین راه برای کاهش آسیب های اجتماعی نوپدید

ﭘژوهش حاضر با عنوان “معلم و دانش رسانه ای” و به همت نعمت اله قیاسوند از فرهنگیان ناحیه مرودشت فارس و با هدف بررسی سواد رسانه ای معلم و تاثیر آن بر دانش آموزان صورت گرفته است.

در ادامه قسمت دوم این مقاله ارائه می گردد.

ﭘژوهش حاضرباهدف بررسی سوادرسانه ای معلم وتاثیر آن بر دانش آموزان صورت گرفته است.نتایج ﭘژوهش نشان داد: موثرترین راه برای کاهش آسیب های اجتماعی نوپدید ناشی از فضای مجازی و رسانه ها، علاوه بر تصویب قوانین،کسب آموزش های تخصصی و امنیتی استفاده از اینترنت و در مجموع، ارتقای سطح سواد رسانه ای است.

سهم سواد رسانه ای در فرهنگ مابسیار اندک است و این امر موجب نگرانی شده است؛ زیرا ما در یک محیط رسانه ای زندگی می کنیم و باید تمامی اطلاعات عملکردی جامعه را بدانیم .ما باید دائماً تحقیق و بررسی نماییم تا به عقاید اشتباه در مورد جامعه و رسانه پی ببریم. بنابراین معلمان و دانش آموزان باید پیوسته آگاهی هایشان را افزایش دهند تا برداشت های سطحی از پیام ها نداشته باشند و در واقع رفتار معلم نسبت به رسانه های عمومی در دانش آموزان به عنوان مصرف کنندگان مشتاق رسانه، در امر موفقیت برنامه سواد رسانه ای بسیار کمک می کند. دانش آموزان در زمنیه های مختلف به تجربه های رسانه ای بیشتر روی می آورند و ضرورت هدایت و راهنمایی دانش آموزان برای معلیمن اهمیت پیدا می کند. این امر به خلاقیت و تفکرانتقادی، تجربه دانش آموزان در زمینه رسانه ای می افزاید. هدف نیز، افزایش درک و دانش مانسبت به تفسیرهاست. همه پیام های رسانه ای قابل تعبیر و تفسیر هستند.

جنبه های مختلف سوادرسانه ای

اگرچه در ادبیات مدرن ارتباطی، سطح سواد رسانه ای کودکان بیش تراز سایر مسائل مورد توجه قرار گرفته است ، اما سه نگرش زیر در یک حالت تلفیقی می تواند سطح سواد رسانه ای را در هر سنی افزایش دهداین موارد درموردمعلمان که راهنمای دانش آموزان هستند باید بیشتر ازدیگران مد نظر باشد:

-او لین جنبه مطرح در ا ین زمینه، ارتقای آگاهی نسبت به رژ یم مصرف رسانه ای یا به عبارت بهتر ، تعیین مصرف غذا ی رسانه ای دریک قالب بهداشتی و دقیق است . در این جنبه اصل مسئله ، مد یریت دقیق و ا یجاد توازن در مصرف رسانه ای است تا انتخاب های رسانه ای به شکل هدفمندتری صورت گیرد.

– دومین جنبه ، آموزش مهارت های مطالعه یا تماشا ی انتقاد ی است.

– سومین جنبه ، تجزیه و تحلیل اجتماعی، سیاسی و اقتصاد ی است که مسائلی فراتر از کادر مورد تماشا یا مطالعه را شامل می شود.

ناگفته نماند تسلط به یک زبان خارجی، مهارت استفاده از کامپیوتر ومهارت های استفاده از فضا ی سا یبرنتیک می توانند هم به بهره ور ی مناسب تر از مباحث سواد رسانه ای در اینترنت منجر شوند و هم به طورکلی خودشان جزو مهارت های سواد رسانه ای به شمار می آیند( بابایی راد،۱۳۸۷).

رفتار معلم نسبت به رسانه های عمومی در دانش آموزان به عنوان مصرف کنندگان مشتاق رسانه، در امر موفقیت برنامه سواد رسانه ای بسیار کمک می کند. دانش آموزان در زمنیه های مختلف به تجربه های رسانه ای بیشتر روی می آورند و ضرورت هدایت و راهنمایی دانش آموزان برای معلیمن اهمیت پیدا می کند. این امر به خلاقیت و تجربه دانش آموزان در زمینه رسانه ای می افزاید. روش اصلی مطالعات رسانه ای که توسط جی برانر گسترش یافته است» آموزش حلقه ای. « برنامه ساختار این روش به ما می گوید که مفاهیم کلیدی هر اصل، می تواند به شکل خاصی به دانش آموزان در هر سطحی آموزش داده شود . به عنوان مثال دانش آموزان مقطع ابتدایی می توانند در مورد ترکیب ها و معانی ضمنی برنامه های تلویزیون و تبلیغات تجاری با راهنمایی های معلمان خود بحث وگفتگو نمایند و تفاوت های بین موضوعات برنامه و اهداف متفاوت تجاری هر کدام را تشخیص دهند و عکس العمل و ارزیابی خودرا بیان نمایند . در مقاطع بالاتر، دانش آموزان می توانند تکنیک های تبلیغات را تجزیه و تحلیل کنند و سپس رو به سوی تأثیرات اقتصادی قابل مشاهده برنامه ها بیاورند و مسائلی نظیر تأثیر مالکیت و کنترل رسانه ای را درک نمایند . به دلیل آن که کودکان در رسانه غرق می شوند،وظیفه معلمان است که آنها را هوشیار سازند و به آنها در درک الگوها وخلق کردن محصولات رسانه ای کمک نمایند . دانش آموزان را به تحقیق وبررسی در مورد برنامه های فرهنگی خاص خود تشویق کرده و مربیان نباید به هیچ وجه، اموری را در کلاس به دانش آموزان تحمیل نمایند . به دلیل تنوع و گوناگونی فراوان رسانه ای و کیفیت پر فراز و نشیب آن،ممکن است اطلاعات رسانه ای گنگ و گیج کننده به نظر برسند. بنا بر این معلمان باید پیام های رسانه ای را گلچین نمایند و آنها را در کلاس اشاعه دهند. این امر می تواند در مورد مطالب روزنامه ها، مجلات، نوارها وآلبوم های ضبط شده یا منابع مردمی در جامعه باشد . در هر صورت این امر توسط قدرت خلاقیت گروه آ موزگاران امکان پذیر می شود . برای جلوگیری از دوباره تکرار شدن فعالیت ها و موضوعات سمعی – بصری درطول سال، معلمان می توانند یک برنامه مرتبط رسانه ای طرح کنند . این امر به شکل و حالت سواد رسانه ای و جامعه رسانه ای کمک می کند .آموزگارانی که با لوازم ضروری این برنامه آشنایی ندارند، باید سعی دریادگیری سواد رسانه ای و گسترش آن در میان دانش آموزان نمایند .می توان گفت ابعاد رسانه ای بسیار وسیع است و نمی توان برای مفاهیم کلیدی آن پایانی قرار داد، هم چنین امور انتقادی در مورد رسانه ومطالعه رسانه ای نباید نادیده گرفته شود(امیرانتخابی،۱۳۸۷).

ضرورت سواد رسانه ای

امروز در دنیایی زندگی می کنیم که خواه ناخواه در شرایط اشباع رسانه ای قراردارد، فضای پیرامون ما سرشار از اطلاعات است و وقتی به عنوان مثال تلفن همراه یک نفر به صدا در می آید این اطلاعات موجود در فضا است که پل ارتباط او با تماس گیرنده شده است، یا زمانی که یک مودم می تواند افراد را به جهان بی انتهای اینترنت بکشاند، نشانه ای دیگر است از همین شرایط حاکمیت اشباع رسانه ای بر جهان. حالا که میلیون ها روزنامه و مجله و کتاب و خبرگزاری وشبکه تلویزیونی بر زمین و زمان میبارد همه نیاز دارند تا از این رسانه ها استفاده نمایند. اکنون مردم باسوادتر شده اند. در این فضای رسانه ای می دانند، چه مقدارباید در معرض رسانه های مختلف اعم از دیداری، شنیداری و نوشتاری بودو چه چیزهایی را از آن ها برداشت.بنابراین می توان گفت که هدف سواد رسانه ای در نخستین گام های خود تنظیم یک رابطه منطقی و مبتنی بر هزینه فایده با رسانه ها است. به این معنا که در برابر رسانه ها چه چیزهایی را ازدست می دهیم و چه چیزهایی رابه دست می آوریم و باز به عبارت بهتر؛ در مقابل زمان و هزینه ای که صرف می کنیم چه منافعی درنهایت به دست می آوریم. پس یکی از اهداف اصلی سواد رسانه ای این است که استفاده مبتنی بر آگاهی و بافایده از سپهر اطلاعات را تامین کند.سوالی که مطرح می شود این است که امروزه داشتن سواداطلاعاتی در رسانه های سنتی اهمیت بیشتری دارد و یا دررسانه های نوین؟ در پاسخ می توان گفت که نمی توان رسانه های سنتی و یا نوین را در یک قالب کلی قرار داد؛چون تنوع محتوا، صداقت در خبر رسانی و کار تخصصی وحرفه ای در هردو موجود است. باید گزینش کرد و از اتکابه مآخذ بخصوص و یا یک رسانه بخصوص خودداری کرد.می توان گفت به میزانی که سواد رسانه ای مخاطب بالاتر است،امکان تأثیرپذیری اش کاهش می یابد، زیرا با تکنیک ها آشناست. یک کارشناس رسانه یا یک مخاطب آشنا با سواد رسانه ای می فهمد مکانیزم تأثیرگذاری از کجا شروع شده و به کجا قرار است برسد. بنابراین می توان گفت آگاهی مخاطب نسبت به رسانه بر میزان تأثیرپذیری اش از رسانه مؤثر است. پیچیده ترشدن رسانه و مخاطب یک حلقه ست، یعنی هر قدر نحوه تأثیرگذاری رسانه هاپیچید ه تر شود، ممکن است استراتژ یهای دفاعی مخاطب هم بیشتر شود.رسانه، باید همیشه به این مهم توجه داشته باشد که مخاطبش هوشیار است،گرچه اگر نباشد برای او بهتر است. به طور کلی می توان گفت همان طور که رسانه رمزگذاری اش را پیچیده تر می کند مخاطب هم رمزگشایی پیچید ه تری خواهد داشت. ضمن اینکه این بازی دوطرفه اصلاً اشکالی ندارد و می تواندتا ابد ادامه داشته باشد. آنچه مهم است و باید همیشه مد نظر باشد این است که دریافت کننده پیام، اصلاً مصرف کننده منفعلی نیست. او هم درحال افزایش هوشمندی خود است و ممکن است رسانه ما را کنار بگذارد.می توان گفت عوامل خارج از رسانه و مخاطب هستند که باعث می شوندتأثیرگذاری افزایش یا کاهش دهد یا حتی به رد مطلق رسانه بیانجامد. از آن جایی که بدون سواد رسانه ای، نمی توان گزینش های صحیح ازپیام های رسانه ای داشت، بی گمان نهادهای آموزشی، مدنی و رسانه ای بایدبه این امر کمک کنند. نهادهای آموزشی مثل مدارس، دانشکد هها، دانشگاه هاو آموزشگاه های مختلف می توانند مفهوم سواد رسانه ای را در کتب درسی ارائه کنند. نهادهای مدنی و صنفی که هر یک جمعی تخصصی را نمایندگی می کنندنیز می توانند اعضای خود را تحت آموزش مستمر در زمینه ی سواد رسانه ای قراردهند و بالاخره نهادهای رسانه ای و انتشاراتی هم می توانند مفاهیم ساده شده ای از این بح ث را در دستور کار خود قرار دهند. اگر نهادهای پی شگفته در این عرصه فعال تر شوند، بضاعتی که از طریق سواد رسانه ای در اختیار گذاشته می شود،باعث می شود تا مخاطبان درک عمیق تری از آنچه می بینند، می شنوند ومی خوانند داشته باشند. درحالی که می توان فاقدان سواد رسانه ای را طعمه های اصلی در فضاهای رسانه ای به شمار آورد، اما افراد دارای سواد رسانه ای نه تنهااسیر محصولات رسانه ای نمی شوند، بلکه قضاوت های صحیح تری از محیط پیرامون خود دارند. یکی دیگر از اهداف سواد رسانه ای نشان دادن اضافه بار اطلاعاتی است. در شرایط اشباع رسانه ای و در فضای موجود افراد در معرض حجم بالایی از اطلاعاتی هستند که هرگز به برخی از آن ها نیازی ندارند. پس باید ازپیا مها و اطلاعات اط را ف مان براساس نیازهای مان استفاده کنیم تا دچار سردرگمی نشویم. سواد رسانه ای این امکان رادر اختیار ما و همه کسانی که به این علم آگاهی دارند، قرارمی دهد. پس باید به بهترین نحو از آن بهره گرفت(خوشنویس ،۱۳۸۹).

درعصراطلاعات وارتباطات ضروری است که معلم سرکلاس درس حداقل چند گام از دانش آموزان جلوتر باشد وقدرت درک ونقدبابصیرت ازمحتوای برنامه های خارجی که ازشبکه های ماهواره ای ﭘخش می شودداشته باشد وازآنجا که شبکه های ماهواره ای ابزاری برای جنگ نرم هستندآموزش سواد رسانه ای به عامه مردم علی الخصوص قشرفرهنگی که با آینده سازان ایران اسلامی سروکاردارند بسیارضروری است واین مهم مسوولیت وزارتخانه های آموزش وﭘرورش وفرهنگ وارشاد اسلامی وبسیج فرهنگیان وبسیج دانش آموزی رابیش ازﭘیش نمایان می کند.

بارى دونکان عضو انجمن سواد رسانه اى کانادا در ضرورت آموزش سوادرسانه اى دلایل زیر را برمى شمارد:

_ رسانه ها بر حیات فرهنگى و سیاسى ما سلطه دارند.

_تقریباً همه ى اطلاعات جزء مواردى که آن ها را به طور مستقیم تجربه مى کنیم رسانه اى شده است.

_رسانه ها بدون این که خودآگاه را فعال کنند، بر ماتأثیر مى گذارند.

_ سواد رسانه اى، مى تواند مصرف رسانه اى ما رالذت بخش ترکند.

در هر حال چه ما آگاهى لازم در زمین هى تحلیل پیام ها راکسب کنیم و چه این آگاهى را کسب نکنیم، فرایند تأثیررسانه ها ادامه دارد، زیرا زمانى که ما بتوانیم کنترل بیشترى نسبت به رسانه ها و تعابیر آن ها داشته باشیم، مى توانیم به تأثیرات مثبت ناشى از آن ها قوت بخشیده و از تأثیرات منفى آن ها بکاهیم( مهد ى پور،۱۳۹۲).

همین طور دن بلیک هنگامی که درکارگاه آموزشی خوددرزمینه سوادرسانه ای فعالیت می کردچنددلیل اساسی رادرضرورت سوادرسانه ای بیان کرده است:

ما درمحیط میانجی شده وباواسطه زندگی می کنیم.

سوادرسانه ای برتفکرانتقادی تاکیدمی ورزد.

سوادرسانه ای بخشی ازحیات یک شهروند فرهیخته وتحصیل کرده است.

سوادرسانه ای مشارکت فعال رادر یک محیط اشباع شده رسانه ای ترویج می دهد.

سوادرسانه ای به ماکمک می کند تا فناوری ارتباطی رادرک وفهم کنیم(قاسمی،۱۳۸۵).

ادامه دارد….

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشوذفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

رفتن به بالا